2010 ∞ Phileine zegt Alles!

Bonhoeffer durft!


Phileine als gids op weg naar een nieuw curriculum?

Het kan raar gaan op school: zo zitten we collectief met onze handen in het haar n.a.v gedoe in de mavo afdeling en zo staan we een paar weken later met z’n allen euforisch te hossen op de golven van het succes van Phileine zegt alles! Is Phileine het noodzakelijke lenteoffer geweest om de boze geesten te bestrijden? Ik mag het hopen. Het startschot voor een culturele lente? Wat mij betreft zeker.

Inleiding

Een week na de laatste voorstelling hebben we nog steeds wat moeite om terug te keren naar het dagelijks bestaan. De vele felicitaties met het succes van Phileine overweldigen ons en maken ons intens gelukkig. Met leerlingen en collega’s die hebben meegewerkt voelen we een band voor het leven. Nog steeds kloppen we elkaar op de schouders, kijken we wat langer in elkaars ogen, bekijken de foto’s en camoufleren een traan.

Trots is het kernwoord. Uitleggen wat ‘ergens trots op zijn’ inhoudt hoeft niet meer: tot in elke vezel van je lijf voel je de ontzaglijk krachtige betekenis van dat simpele woord. Het is sterker dan welke drug ook, de verslavende werking nog vele malen heftiger. Opvallend hoeveel collega’s en ouders het woord trots deze dagen gebruiken. Dat we met zo’n 50 spelers en medewerkers ook nog eens dat gevoel bij zoveel relatieve buitenstaanders teweeg hebben kunnen brengen is helemaal te gek: een soort meta-trots!

Wat ik de laatste maanden opnieuw heb beleefd maakt me gelukkiger dan wat ook. Het raakt voor mij de kern van onderwijs: zo wil ik kunnen zijn met mijn leerlingen, mijn collega’s, mijn school. Noem het een 1e levensbehoefte.

Vanuit mijn beleving gun ik van harte en oprecht iedereen die hier werkt en leert dezelfde ervaring; collega’s maar juist en vooral ook leerlingen. Ik doe een poging om jullie in het kader van de zojuist gestarte curriculumdiscussie te prikkelen tot nadenken. Ik geef eerst een kijkje in de keuken van het proces van Phileine. Wat speelt zich daar nu af, wat nemen leerlingen daarvan mee, wat is onze rol geweest?

Daarna probeer ik in een volgend artikel een paar zaken door te trekken naar het breder geheel van onze school en ons onderwijs, in de hoop en verwachting dat jullie de inspiratie vinden om ook of opnieuw een stap te zetten en met ideeën te komen.

Ik doe dit op persoonlijke titel maar vooral uit groot respect voor zoveel geweldige mensen die hier op school rondlopen, hun werk proberen te doen en zich soms net als ik afvragen hoe we verder moeten met dat onderwijs.

Het begin

Ik ga ervan uit dat een school als de onze barst van het talent – en niet alleen in de zin van acteren, dansen, zingen, spelen, nee: in de meest brede zin van het woord. Kijk naar de leerlingen die in no-time een technisch of logistiek probleem oplosten, bepalend waren voor de vormgeving, de complete regie achter de schermen tijdens de voorstellingen in handen hadden, een prachtige videoregistratie in elkaar zetten, enz, enz. Steeds opnieuw zagen we nieuwe mogelijkheden om leerlingen in te zetten en verbaasden zij ons met hun inzet en inbreng.

Onze leerlingen (en medewerkers) kunnen zo ontzettend veel – wie nog twijfelt is blind en doof. Dat talent schreeuwt erom gebruikt te worden – dat is onze allergrootste opdracht. Ervaren komt immers voor leren.

Het idee

Vervolgens hadden we een idee en probeerden we het talent te koppelen aan dat idee. Het kostte geen moeite om leerlingen voor dat idee te interesseren – integendeel. Bij bosjes meldden zij zich aan en daarmee ontkwamen we niet aan selectie.

De beste persoon op de beste plek – dat was hier het uitgangspunt. Maar ook: toch zoveel mogelijk leerlingen erin proberen te betrekken – kweekvijver voor de toekomst. Dit proces alleen al was heel leerzaam voor veel kandidaten. Ze hebben ons steeds kunnen aanspreken op zorgvuldigheid, objectiviteit en helderheid. Want uitleggen wat en waarom je iets doet of beslist: leerlingen verwachten en accepteren dat. Vervolgens hebben we de leerlingen er snel van doordrongen dat ze een commitment zijn aangegaan, maar ook hebben we het vertrouwen uitgesproken dat we met elkaar iets geweldigs gaan beleven.

Het proces 1

Wat volgde was een heel belangrijk creatief proces waarbij de inbreng van leerlingen net zo belangrijk was als dat van ons docenten. En geen: ja, maar… Maar: ja, en… the sky is the limit, schrappen kan altijd nog. Luisteren, je huiswerk doen, je kwestbaar opstellen (to kill your darlings) – het hoort er allemaal bij. Wat uiteindelijk boven kwam drijven was al goed in zichzelf: een volwaardig en uniek script waarvan we voelden dat het zou kunnen gaan werken. Opnieuw, na de selectieprocedure, een 2e succesmoment! Belangrijk om te vieren!

Het proces 2

En dan volgen de maanden van er samen aan werken waarbij er een enorm beroep wordt gedaan op het voorstellings- en uithoudingsvermogen van iedereen. Erg abstract allemaal: immers, tot op het laatste moment is er nog geen decor, zijn er nog geen kostuums, is er nog geen belichting, is de muziek nog niet bij het spel gevoegd, enz. Ook het improvisatievermogen van allen wordt beproefd: regelmatig worden situaties op zijn kop gezet, zijn er bepaalde spelers niet en moeten er dus ad hoc oplossingen bedacht worden. Herhalen en herhalen, de lat nog hoger leggen, het beste uit jezelf proberen te halen en daarmee open willen staan voor kritiek. Professioneel leren handelen is voor ons een absolute voorwaarde.

Veel leerlingen moeten daar aan wennen, dreigen soms af te haken. In totaal zijn we er zo’n 4 onderweg kwijtgeraakt. Is dat erg? Nee – er stonden inmiddels voldoende opvolgers binnen de groep klaar om rollen over te nemen. En nooit hebben zich er ordeproblemen voorgedaan – een groep die namelijk de sterke afhankelijkheid van en verbondenheid met elkaar ervaart, bezit veel discipline.

Het proces 3

Efficient werken betekent ook niet steeds met de hele groep aan de slag willen gaan. Duidelijk zijn over wie, wanneer, waarvoor wordt verwacht en ze er hard op aanspreken als dat niet gebeurt. Eisen stellen dus, ook t.a.v. de nodige voorbereiding. Afspraak is afspraak. Slechts één keer moest ik echt boos worden toen daags voor de generale bleek dat een paar musici nog steeds hun partijtje niet bekeken hadden, dansers het niet leken op te kunnen brengen om bij die repetitie aanwezig te zijn. Een paar uur later ook uitgelegd waarom dat gebeurde en wat voor een effect het had: iedereen op tijd scherp en doordrongen van het feit dat het uur U was aangebroken.

Onze rol

Onze rol was vooral: er zijn, deskundig zijn in o.a. het voorbereiden van materiaal (b.v. bandarrangementen maken), vertrouwen uitstralen, stimuleren, humor en relativerings vermogen hebben, tijd nemen om op twijfels van leerlingen in te gaan en het overzicht blijven bewaren. Maar ook: je steeds lerend durven opstellen, luisteren naar het commentaar van de leerlingen, vragen naar kritiek, niet zelf alle oplossingen willen bedenken.

Het resultaat

Pas de dag voor de generale begint alles op zijn plek te vallen, snappen we opeens hoe het echt kan werken, voelen we de grote behoefte om het ook met anderen te delen.

Ook is dit het moment om uit te leggen dat we ongelooflijk afhankelijk van elkaar zijn geworden. Doe wat er van je gevraagd wordt en doe dat zo goed mogelijk. Als jij straks staat te stunten haalt dat de prestatie van je collega 3 meter verder onderuit. We zijn een echt team geworden en zijn tot iets bijzonders in staat. En: geniet ervan – het blijft maar een tijdelijk en vluchtig iets… En de droom kwam als vanzelfsprekend uit.

 

Geef hier uw reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s